انواع کبد چرب, نشانه‌های ظاهری بیماری کبد چرب, علت بروز کبد چرب , افراد در معرض بیماری کبد چرب, تشخیص قطعی کبد چرب درمان کبد چرب
کبد چرب یکی از مشکلات رایج شهرنشینی است. بی تحرکی، فست فود، استرس و عوامل بی شمار دیگر به افزایش وزن و انباشته شدن چربی در نقاط مختلف بدن می شود. یکی از خطرناک ترین مکان های انباشت چربی در بدن کبد است. کبد مانند یک فیلتر تسویه در بدن عمل کرده و هنگامی که دچار چربی شود نمی تواند عملکرد صحیحی داشته باشد.

فهرست مطالب
در صورتیکه به بخشی از محتوا نیاز یا علاقه دارید بر روی عنوان مربوطه در فهرست زیر کلیک نمایید تا به همان بخش منتقل شودید.

 

کبد چرب، بیماری پیش‌رونده‌ای است که در صورت عدم تشخیص به موقع و کنترل آن، می‌تواند منجر به نارسایی کبد شود. این بیماری نتیجه تغذیه نامناسب، کم تحرکی و اضافه وزن است اگر کبد چرب به موقع درمان نشود بیمار مبتلا به سیروز یا سفتی کبد شده که در این مراحل ممکن است حتی فرد جان خود را از دست بدهد.

انواع کبد چرب

  • کبد چرب الکلی 
  • کبد چرب غیر الکلی

در کشور ما نیز طی سال‌های اخیر به دلیل سبک زندگی غلط این بیماری بسیار شیوع پیدا کرده است به طوری که تخمین زده شده از هر سه ایرانی یک نفر مبتلا به کبد چرب است. 

بیماری کبد چرب غیرالکلی اغلب در افراد چاق و یا کم تحرک و کسانی که رژیم غذایی متشکل از غذا‌های فرآوری شده و آماده مصرف می‌کنند، تشخیص داده می‌شود. یکی از روش‌های مهم درمان بیماری کبد چرب، صرفنظر از نوع آن، رژیم غذایی مناسب است.

بیماری کبد چرب همانطور که از نام آن پیداست به این معنی است که چربی بیش از حد در کبد تجمع کرده است. در بدن فرد سالم، کبد به حذف سموم کمک می‌کند و پروتئین گوارشی صفرا را تولید می‌کند.

بیماری کبد چرب همراه با التهاب است که این التهاب با از بین رفتن سلول‌های کبدی همراه است و اگر درمان نشود سبب سیروز کبدی می‌شود.

نشانه‌های ظاهری بیماری کبد چرب

در بسیاری از موارد، کبد چرب بدون علائم است، اما ممکن است شما احساس خستگی یا ناراحتی در سمت راست شکم خود داشته باشید، کبد شما ممکن است کمی بزرگ شود که پزشک با معاینه فیزیکی می‌تواند آن را تشخیص دهد.

با این حال چربی بیش از حد در کبد می‌تواند باعث التهاب شود. اگر کبد شما ملتهب شود، ممکن است علائمی مانند کاهش اشتها، کاهش وزن، درد شکم، ضعف فیزیکی، خستگی و گیجی و ادرار تیره را تجربه کنید.

اگر کبد چرب به سیروز و نارسایی کبد تبدیل شود علائمی مانند شکم بزرگ، زردی پوست و زرد شدن چشم، خونریزی داخلی، سینه‌های بزرگ در مردان و گیجی ایجاد می‌شود.

علت بروز کبد چرب 

رایج‌ترین علت این بیماری مصرف زیاد الکل است، اما این بیماری بین افرادی که الکل مصرف نمی‌کنند نیز به همان شدت رایج است. اضافه وزن و چاقی مفرط، مصرف زیاد قند و شکر، سطح بالای تریگلیسیرید، دیابت، فعالیت فیزیکی کم و ژنتیک از دیگر عوامل مؤثر در بروز این بیماری است.

افراد در معرض بیماری کبد چرب

  • فرادی که اضافه وزن دارند
  • کسانی که مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند
  • کسانی که نوشیدنی‌های الکلی می‌نوشند
  • افرادی که دارو‌هایی مانند استامینوفن را بیشتر از دوز تجویز شده مصرف می‌کنند
  • کسانی که کلسترول بالا دارند
  • زنان باردار
  • مبتلایان به سندرم متابولیک
  • کسانی که فعالیت فیزیکی کمی دارند
  • افرادی که سوتغذیه دارند

تشخیص قطعی کبد چرب

پزشک می‌تواند از آزمایش‌های مختلف برای تأیید وجود یا رد بیماری کبد چرب استفاده کند. این تست‌ها نمی‌توانند نشان دهند که چربی کبد شما به چه علت است، مثلاً ناشی از مصرف الکل است یا نه، اما پزشک از شما در مورد مصرف الکل خواهد پرسید. این اطلاعات می‌تواند به پزشک کمک کند تا تشخیص دهد شما ALD یا NAFLD دارید.

برخی آزمایش‌هایی که ممکن است پزشک برای تشخیص بیماری کبد چرب تجویز کند عبارتند از:

آزمایش جسمی: پزشک وزن شما را اندازه می‌گیرد و بدنتان را برای احتمال وجود نشانه‌هایی از مشکلات کبدی مثل بزرگ شدن کبد یا یرقان، معاینه می‌کند.

آزمایش خون: آزمایش خون می‌تواند سطح بالای آنزیم‌های کبدی مثل آلانین آمینوترنسفرآز (ALT) و آسپارتات آمینوترنسفرآز (AST) را نشان دهد. اگر این طور باشد یعنی مشکلی دارید.

تصویربرداری: ممکن است برای شما سونوگرافی یا سی‌تی اسکن یا ام آر ای نوشته شود. این آزمایش‌ها می‌تواند مشخص کند که آیا کبد شما چرب هست یا نه. اما نمی‌تواند بگوید کبد چرب ساده دارید یا NASH.

بیوپسی کبد: پزشک یک نمونه از بافت کبد را برمی‌دارد و به آزمایشگاه می فرستد تا التهاب یا آسیب‌های احتمالی کبد را مشخص کنند. این نمونه‌برداری در بیمارستان یا مراکز جراحی سرپایی انجام می‌شود. قبل از اجرای این روش برای شما دارو تجویز می‌شود تا ریلکس باشید و درد احتمالی کنترل شود.

درمان کبد چرب

تا به حال هیچگونه دارویی در بازار وجود ندارد که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای کبد چرب تایید شده باشد. در حالیکه کاهش ۱۰ درصدی وزن و حتی ۳ و ۵ درصدی وزن برای کنترل این بیماری بسیار کمک کننده است.

به پزشک مراجعه کرده و برای واکسن های هپاتیت A و B در صورت عدم واکسیناسیون، اقدام کنید. این واکسن ها از گسترش ویروس ها و آسیب رسانی بیشتر به کبد جلوگیری می کند.

تغییر رژیم غذایی

۱. بیشتر ورزش کنید و فعالیت بدنی داشته باشید. سعی کنید روزانه حداقل ۳۰ دقیقه ورزش هوازی داشته باشید.

۲. کاهش کلسترول: مقدار چربی اشباع شده و قند خون تان را کنترل کنید. درصورتی که ورزش و رژیم برای شما کافی نیست و کلسترول شما کاهش نمی یابد به پزشک مراجعه کنید.

۳. دیابت و کبد چرب بیماری هایی هستند که اغلب همراه با هم اتفاق می افتد. رژیم و ورزش می تواند به شما کمک کند تا هر دو بیماری را کنترل کنید. اگر قند خون شما بالا است به پزشک مراجعه کنید، قبل از اینکه علائم کبد چرب خود را نشان دهد.

رژیم غذایی کبد چرب

به طور کلی رژیم غذایی مناسب بیماری کبد چرب شامل موارد زیر است تا علائم کبد چرب کاهش یاید:

  • مملو از سبزیجات و میوه جات
  • گیاهان سرشار از فیبر نظیر حبوبات و غلات کامل
  • مقدار کمی شکر، نمک، چربی های ترانس، کربوهیدرات های تصفیه شده و چربی های اشباع شده
  • دوری از مصرف الکل

رژیم غذایی کم کالری و کم چرب به شما کمک می کند تا کاهش وزن داشته و ریسک ابتلا به بیماری کبد چرب را کاهش دهید. در بهترین حالت اگر شما اضافه وزن داشته باشید، باید حداقل ۱۰ درصد از وزن بدن تان را کم کنید.

درمان خانگی کبد چرب

متاسفانه تاکنون درمان قطعی‌ِ کبد چرب شناسایی نشده است، ولی عوارض منفی این بیماری می‌تواند با تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی سالم و درمان‌های خانگی تا حد زیادی کاهش یابد که در ادامه به برخی از این درمان‌ها اشاره خواهیم کرد.

۱. سرکه سیب

بهترین پیشنهاد برای درمان خانگی کبد چرب سرکه سیب است. این ماده‌ی غذایی به کاهش تجمع چربی در کبد کمک می‌کند و در کاهش وزن مؤثر است. علاوه بر این‌ها سرکه‌ی سیب به عملکرد درست کبد و کاهش التهابات کبد نیز کمک می‌کند.

سیب سرشار از آنتی اکسیدان است و این آنتی اکسیدان‌ها با رادیکال‌های آزاد مقابله کرده در درمان کبد چرب بسیار موثر هستند. همچنین سیب حاوی اسید مالیک است که یک عنصر اساسی برای پیشگیری از آسیب به کبد می‌شود؛ در نتیجه کمک می‌کند که این ارگان در سلامت بهتری قرار داشته باشد.

در سرکه سیب به دلیل فرآیند تخمیر این خواص بیشتر می‌شود. به همین دلیل سرکه حاوی مواد احیاکننده است و مصرف آن برایبیماران مبتلا به کبد چرب مفید است و به درمان این بیماری کمک می‌کند.

۲. لیمو ترش

لیمو ترش نه تنها به سم زدایی کبد، کمک میکند بلکه ازسایر اندام‌های بدن هم مراقبت میکند تا آسیب نبیند. تحقیقات جدید توسط دانشمندان هندی نشان داد که هسپریدین (بیوفلاونوئید موجود در لیمو) برای محافظت از کبد خوبست یعنی از ورود مواد سمی به کبد جلوگیری میکند.

۳. چای سبز

براساس نتایج پژوهشی که در سال ۲۰۱۳ در مجله‌ی بین‌المللی پزشکی مولکولی به چاپ رسید، چای سبز با دارا بودن مقادیر بالای کاتچین به بهبود عملکرد کبد کمک می‌کند و موجب کاهش چربی موجود در کبد بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی می‌شود. علاوه بر این‌ها چای سبز جزو بهترین خوراکی‌های چربی سوز است و به کاهش وزن کمک کند.

برای محافظت از کبدتان و اسیر نشدن در دام کبد چرب، روزانه سه تا چهار فنجان چای سبز میل کنید.

۴. مصرف قهوه

مصرف قهوه به کاهش سطح آنزیم‌های غیر طبیعی کبد کمک می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد افراد دارای بیماری کبد چرب که در رژیم غذایی خود از نوشیدنی قهوه استفاده می‌کنند، آسیب کمتری نسبت به افراد دارای همین بیماری، ولی بدون مصرف نوشیدنی‌های کافئین دار، به کبد خود وارد می‌کنند.

به نظر می‌رسد مصرف کافئین سبب کاهش حجم آنزیم‌های کبدی غیر معمول در افراد در معرض خطر کبد چرب می‌شود.

۵. سبزیجات خام

مصرف سبزیجات جهت جلوگیری از ساخته شدن چربی توصیه شده است. به نظر می‌رسد کلم بروکلی مانع از ساخته شدن چربی در کبد موش می‌شود. مصرف دیگر سبزیجات مانند اسفناج، کلم بروکسل و کلم پیچ علاوه بر کمک به درمان کبد چرب می‌تواند جهت کاهش وزن نیز موثر باشد.

می‌توانید از دستورالعمل بنیاد کبد کانادا برای گیاهخواران استفاده کنید که به شما امکان می‌دهد بدون از دست رفتن طعم‌ها و چاشنی‌ها مقدار زیادی از کالری غذا‌ها را کاهش دهید.

۶. خار مریم

گیاه خار مریم یکی از گیاهان دارویی مفید برای درمان و پیشگیری از بیماری کبد چرب می‌باشد، دمنوش خار مریم به بهبود عملکرد کبد کمک کرده و سرعت تولید دوباره سلول‌های کبدی را افزایش می‌دهد.

۷. زردچوبه

زردچوبه سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها می‌باشد در نتیجه از انباشته شدن چربی جلوگیری می‌کند و برای درمان کبد چرب مناسب است. همچنین زردچوبه توانایی بدن را برای هضم چربی‌ها بهبود می‌بخشد به‌طوری‌که از تجمع آن‌ها در کبد جلوگیری می‌کند.  

۸. سیب‌زمینی شیرین

سیب‌زمینی شیرین به‌خاطر داشتنِ پتاسیم بالا، برای تصفیه‌ی کبد مفید است. یک سیب‌زمینی شیرین نزدیک به ۷۰۰ میلی‌گرم پتاسیم و مقدار زیادیویتامین C، ویتامین D. و ویتامین B. ۶ دارد. علاوه بر آن منیزیم و آهن نیز در سیب‌زمینی شیرین به‌وفور یافت می‌شود. سیب‌زمینی شیرین طعم دل‌پذیری دارد و قند موجود در آن به‌آهستگی وارد جریان خون می‌شود؛ بنابراین باعث جهش ناگهانی قند خون نمی‌شود. غذا‌های خوشمزه‌ی زیادی را می‌توان به کمک سیب‌زمینی شیرین درست کرد.

9. توفو 

طبق تحقیقی که در دانشگاه الینویز انجام شده، ثابت می کند، پروتئین سویا که در مواد غذایی نظیر توفو وجود دارد می تواند از تجمع چربی در کبد جلوگیری کند. علاوه بر این توفو حاوی چربی پایین و پروتئین بالاست.

10. ماهی

ماهی های چرب نظیر سالمون، ساردین، تون و غزل آلا مملو از امگا ۳ هستند. اسید های چرب امگا-۳ برای متعادل کردن سطح چربی کبد و کاهش التهاب بسیار مفید است.

11. بلغور جوی دو سر

غلات کامل نظیر بلغور جوی دو سر به بدن شما انرژی می دهد. این کربوهیدرات ها مملو از فیبر هستند که نقش موثری در کاهش وزن شما دارد.

12. گردو

گردو سرشار از اسید چرب های امگا ۳ است. تحققیقات نشان می دهد افرادی که مبتلا به کبد چرب هستند و گردو می خورند آزمون عملکرد کبدی آن ها بهبود یافته است.

13. آووکادو 

آووکادو سرشار چربی های خوب است. محققین ثابت کرده اند که آووکادو حاوی ترکیبات شیمیایی است که آسیب کبدی را در شما کاهش می دهد. آووکادو همچنین سرشار از فیبر است که برای کنترل وزن مفید است.

14. شیر و لبنیات کم چرب

لبنیات سرشار از پروتئین است که از آسیب های کبدی جلوگیری می کند

15. مغز آفتابگردان 

این دانه های خوش طمع سرشار از ویتامین E و آنتی اکسیدان است که از کبد در برابر آسیب های احتمالی محافظت می کند.

16. روغن زیتون

این روغن سرشار از اسید های چرب امگا ۳ است. این روغن در مقایسه با دیگر روغن ها نظیر مارگارین و کره سالم تر است. تحقیقات نشان داده است که روغن زیتون برای کاهش سطح آنزیم های کبدی و کنترل وزن مفید است.

17. سیر 

این گیاه نه تنها به غذا طمع می دهد، همچنین مطالعات آزمایشگاهی اثبات می کند که مکمل پودر سیر می تواند برای کاهش وزن مفید و برای مبتلایان کبد چرب و افراد دارای علائم کبد چرب مفید است.

مواد غذایی ممنوعه برای مبتلایان کبد چرب

  •  الکل: الکل عامل اصلی ابتلا به کبد چرب و دیگر بیماری های کبدی است.
  • شکر: از غذاهای شیرین نظیر شکلات و شیرینی، نوشابه و آب میوه ها دوری کنید. قند خون بالا به تجمع چربی در کبد کمک می کند و با مصرف بیش از اندازه کم کم با علائم کبد چرب مواجه مب شوید.
  • غذاهای سرخ شده: این غذاها دارای کالری و چربی بالایی هستند.
  • نمک: مصرف بیش از اندازه نمک بدن شما را مجبور به نگه داشتن بیش از حد آب می کند. مصرف سدیم را به روزانه کمتر از ۱۵۰۰ میلی گرم محدود کنید.
  • نان سفید، برنج و ماکارونی: رنگ سفید در این مواد غذایی نشانه ای فرآوری شده ی بالای این مواد غذایی است که قند خون شما را در مقایسه با دیگر غلات کامل به علت کمبود فیبر، بیشتر افزایش می دهد.
  • گوشت قرمز: بیف و غذاهای گوشتی دارای چربی اشباع شده بسیار بالایی هستند.

منبع: فرارو, نبض ما

کلمات کلیدی
-

افزودن دیدگاه جدید