در این مطلب در مورد کابردهای روانشناسی خانواده که شامل بررسی معضلات و مشکلات در خانواده, ارائه راه حل مناسب برای حل مسائل خانواده ها, افزایش بهداشت روانی خانواده و جامعه و افزایش کیفیت روابط خانوادگی و ارائه راهکارهای آن می باشد پرداخته می شود
یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی خانواده است. اساس هر اجتماعی از خانواده تشکیل می شود . زندگی و مرگ هر انسانی در خانواده به وجود می آید. روانشناسی خانواده علمی است که با تاکید بر رابطه در خانواده و برخوردهای اجتماعی به ارائه راهکارهای مناسب می پردازد.

 

خانواده، نخستین نهاد اجتماعی است که شالوده حیات اجتماعی محسوب می گردد وگذشته از وظیفه تکثیر نسل و فرزند پروری وظایف متعدد دیگری از قبیل تولید اقتصادی ، فرهنگ پذیر کردن افراد را نیز بر عهده دارد. بنابراین خانواده عامل واسطه ای است که قبل از ارتباط مستقیم فرد با گروهها، سازمان ها و جامعه نقش مهمی در انتقال هنجارهای اجتماعی به وی ایفا می نماید.

خانواده یکی از مسائلی است که در علم روانشناسی توجه بسیاری نسبت به آن شده است. مدت هاست دانشمندان و پژوهشگران در رابطه با مسائل خانواده و راه های داشتن زندگی خانوادگی بهتر تحقیق می کنند و مجموع این تحقیقات شاخه ای به نام روانشناسی خانواده را تشکیل داده است. از سوی دیگر با توجه به اینکه خانواده با نظام پایگاهی جامعه در ارتباط است، موقعیت فرد نیز تا حدودی مبتنی بر موقعیت اجتماعی خانواده اش خواهد بود.

خانواده اصلی‌ترین واحد اجتماعی

خانواده اصلی‌ترین واحد اجتماعیخانواده به یک واحد اجتماعی کوچک گفته می شود که اساس آن زندگی زناشویی است که با ازدواج افراد با یکدیگر رابطه های فامیلی برقرار می شود. در خانواده، با تولد فرزندان، وظایف آموزش، تربیت و نیازهای اقتصادی آنها تامین می شود. خانواده به عنوان نهاد واسطه ای است که نقش انتقال هنجارهای جامعه را به فرزندان بر عهده دارد که این وظیفه قبل از ورود کودک به اجتماع و ارتباط وی با سازمان ها، گروه ها و جامعه های محتلف صورت می گیرد. این خانواده است که موقعیت اجتماعی فرد را تعیین می کند. بنابراین موقعیت خانواده در موقعیت فرد تاثیر زیادی می تواند داشته باشد.

ابعاد روانشناسی خانواده 

ابعاد روانشناسی خانواده

براساس روانشناسی خانواده، نهادی که ابعاد و جنبه های مختلف را در برمی گیرد، خانواده بوده و دارای پیچیدگی هایی است که باید مورد مطالعه قرار گیرند. زیرا افراد یک خانواده بر رفتار یکدیگر تاثیرگذار هستند و اگر به این موضوع توجه نگردد باعث می شود که اختلالات فراوانی به وجود آورد. روانشناسی خانواده سعی دارد ابعاد گوناگون خانواده را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد تا بنیان خانواده حفظ گردد.

علوم مرتبط با روانشناسی خانواده

علوم مرتبط با روانشناسی خانواده

  • روانشناسی رشد
  • روانشناسی تربیتی
  • روانشناسی یادگیری

روان شناسی خانواده ارتباط جدا نشدنی با برخی از علوم انسانی مانند جامعه شناسی، علوم اجتماعی و مردم شناسی دارد

۴ کاربرد اصلی روانشناسی خانواده

۴ کاربرد اصلی روانشناسی خانواده

  • بررسی معضلات و مشکلات در خانواده
  • ارائه راه حل مناسب برای حل مسائل خانواده ها
  • افزایش بهداشت روانی خانواده و جامعه
  • افزایش کیفیت روابط خانوادگی و ارائه راهکارهای آن

روانشناسی خانواده اغلب با افراد، زوج ها، خانواده ها سیستم های اجتماعی در ارتباط است. روان شناسان خانواده مشکلات سلامت روانی، آسیب شناسی افراد و خانواده ها و روابط متقابل آنها را مورد بررسی و سپس درمان قرار می دهد. روانشناسی خانواده سعی می کند مشکلات خانوادگی، چالش های تربیتی فرزندان، تنش و استرس خانواده، مشکلات رفتاری کودکان و نوجوانان، مشکلات ارتباطی با افراد دیگر را مورد بررسی قرار دهد و برای رفع آنها تلاش می کند بهترین راهکارها و تدابیر درمانی را ارائه دهد.

اهمیت روان شناختی خانواده

اهمیت روان شناختی خانواده

مهمترین عامل اجتماعی شدن در زندگی هر انسان، تجارب دوران کودکی وی در محیط خانواده است. فضای خانواده آکنده از مهر و محبت، فداکاری و گذشت، صمیمیت و گرمی و در عین حال گاهی توام با حسادت و رشک، دشمنی و کینه توزی، نفرت و خشم است. کودکان در جریان اجتماعی شدن اینگونه عواطف را در کنار والدین و خواهران و برادران خود تجربه می کنند.

اعضای خانواده آنقدر به هم وابسته اند که هر نوع مشکل یا مسئله یک عضو خانواده بطور مستقیم یا غیر مستقیم بر زندگی سایر اعضا تاثیر می گذارد. از طرف دیگر خانواده به دلیل همین نفوذ و تاثیر بر افراد، گاهی به عنوان روشی برای درمان اختلالات بکار می رود. روان شناسان بالینی و مشاوره گاهی ترجیح می دهند در درمان یک فرد، همه اعضای خانواده را از نزدیک ملاقات کنند.

مطالعات مربوط به خانواده

مطالعات مربوط به خانواده

مطالعات مربوط به خانواده حوزه های مختلفی را در بر می گیرد. از جمله این حوزه ها می توان ازدواج ، تشکیل خانواده، تعامل های زناشویی، روابط والدین و فرزندان (کودکان)، اختلافات خانوادگی، طلاق و جدایی و … را می توان نام برد. هر یک از این حوزه ها ابعاد وسیعی را شامل می شود:

1. چند وجهی بودن موضوع

خانواده یک نهاد چند وجهی است که روابط درون آن از پیچیدگی های ویژه ای برخوردار است که در مطالعات خانواده باید مدنظر قرار گیرد. این بدان معنی است که افراد خانواده تاثیر متقابلی بر رفتار یکدیگر دارند و جدا کردن یا عدم توجه به این تاثیرات باعث کاهش اعتبار یا بی اعتباری نتایج مطالعات می شود.

2. تفاوت های زمانی

خانواده یک نهاد ایستا نیست، بلکه پویا است. تعریف و نگرشی که به خانواده درحال حاضر وجود دارد با نگرشهای نیم قرن پیش تفاوت زیادی دارد و مطمئنا در طول سال های آینده نیز دچار تحول خواهد شد. بنابراین تعمیم نتایج مطالعات دیروز به خانواده های امروزی و تعمیم نتایج امروز به فردا کاری اشتباه است و به برداشتی نادرست از وضعیت خانواده و در نتیجه برنامه ریزی غلط منجر می شود. این مطالعات باید همراه با تحول خانواده ها در طول زمان، متحول شوند تا نتایجی کار آمد و قابل استناد ارائه دهند.

3. تفاوت های فرهنگی

تعریف و نگرشی که به خانواده در یک جامعه وجود دارد با جوامع دیگر تفاوت های زیاد و در بعضی مواقع بنیادی دارد. نوع ازدواج، روابط زناشویی، شیوه فرزندپروری و … در فرهنگ شرقی بویژه در فرهنگ ایرانی اسلامی با فرهنگ های غربی تفاوت بنیادی دارد. همچنانکه در درون یک جامعه نیز خرده فرهنگهای مختلفی وجود دارند که شیوه ها و سنت های مخصوص خود را دارا می باشند و با توجه به این واقعیت بحث از خانواده بدون توجه به عوامل فرهنگی از اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود.

کاربرد روان شناسی خانواده

کاربرد روان شناسی خانواده

روان شناسی خانواده با استفاده از تحقیقات سایر حوزه های روان شناسی و همچنین تحقیقات مربوط به خانواده به بررسی موانع و مشکلات مربوط به خانواده از قبیل مشکلات ازدواج و دوران نامزدی، اختلافات زناشویی و علل آن، شیوه تعامل و روابط زناشویی و همچنین شیوه تعامل با فرزندان و … می پردازد تا برای بهبود روابط خانوادگی و پیشبرد بهداشت روانی خانواده راهکارهای عملی ارائه دهد.

مهارت های تخصصی روانشناسی خانواده

مهارت های تخصصی روانشناسی خانواده

مهارت هایی که در روانشناسی خانواده استفاده می شود نامحدودند. روانشناسی خانواده در بررسی های خود از سنجش خانواده، خانواده درمانی، مشاوره با مقامات خارجی، تدریس، تمرین، مشاوره برای به کارگیری سیاست های مناسب خانواده ها، تحقیقات گسترده بر روی زوج ها بهره می گیرد.

بعضی مواقع در زندگی زناشویی با احساساتی از قبیل اینکه از یکدیگر فاصله گرفته اید یا دیگر زندگی مشترکان شور و هیجان گذشته را ندارد و فقط در کنار یکدیگر دارید زمان را می گذرانید. به خاطر دعواهایی که داشته اید دیگر امکان گفتگو با یکدیگر را ندارید و و حرف هایتان سریعا به مشاجره و کشمکش کشیده می شود. سر هر مسئله کوچکی بهانه گیر می شوید و ترجیح می دهید کمتر صحبت کنید. متخصصین خانواده با شناخت رابطه شما و گفتگو با طرفین سعی می کند دلخوری ها و نیازهایی که رفع نشده را بشناسد. مهارت های درست ارتباطی را به شما آموزش دهد تا زندگی و رابطه زناشویی شما بهبود یابد.

روش های روانشناسی خانواده شامل آموزش، پیشگیری، درمان برای کمک به خانواده و اعضای آن است. برای حل یک مشکل در خانواده، کل سیستم خانواده مورد بررسی قرار می گیرد. سعی می شود علت بروز و عوامل تحریک کننده مشکل در داخل خانواده و نوع روابط بین اعضا مورد تحلیل و ارزیابی قرار بگیرد. زمانی می شود یک مشکل یا معضل خانوادگی را حل کرد که از نیروی تک تک اعضای خانواده برای رفع آن بهره برد.

منبع: امیدان | بانی مشاور

افزودن دیدگاه جدید

نمایش دیدگاه ها